Hemen zaude: Hasiera / Blogak / Jentiletxe

Kepa Solanaren bloga

Etika banatzaileak eta Abiadura Handiko Trena

2008/07/13 07:34
Batzuk iraganeko garaiak oraingoak baino hobeak izan direla ozenki aldarrikatu arren, ez nator bat baieztapen biribil horrekin. Kasualitate hutsa izan daiteke, baina gauza gauza bera entzun nien neure aiton-amonei eta baita gurasoen garaikideei ere. Pertsonak gure geneetan hainbat ezaugarri itsasita daramagun bezala, bakoitzari bizitzea egokitu zaion sasoia hoberena izan dela uste ahal izateko joera daukagu.

Ez dut nik ukatuko historian zehar hainbat gertaera errepikatu egiten direla, baina aro bakoitzak bere ezaupide bereziak izaten dituela ziurtatuko nuke. Horren ondorioz, denbora bakoitzean gertakizun mota desberdinak ematen dira eta, teorikoki bederen, hurrengoak aurrerapauso guzti horiek bereganatu beharko lituzke. Berez, gogoeta horren hariari jarraituz gero, gaurko adiuntzak iraganekoak baino hobeak direla ondorioztatu beharko genukeen. Ziur asko honela izango da, baina badaude jokabide batzuk guztiz kontrakoa adierazten dutenak.

Nahiz eta historia ofizialeko liburuetan inongo daturik ez agertu, ekainaren 3an, hogeita bederatzi urte bete ziren Gladis Tuteran erahil zutenetik. Alde bakarreko biktimak aipatzeko joera dagoen aldiotan, “demokraziako” txapeloker batek odol hotzez garbitu zuela gogoratu nahi diet oroimen hauskorra duten “etika” banatzaile horiei. Baina ez pentsa hiltzaile legal hark espetxea zapaldu zuenik, neska donostiar hura oso arriskutsua baitzen. “Etika” bikaineko jendeak ondo dakien bezala, txirringa baten gainean ibiltzeko ohitura duen neskak “ongizateko” gizarte honen etsai maltzurrenak dira.

Legazpiarrak demokratikoki aukeratu genuen alkatea bere tokitik bota nahian dabiltzan berberak zentral nuklearrak ez eraikiz gero bizitza osoan azak jan beharko genituzkeela zioten. Aldiz, Lemoiz ez zen martxan jarri eta, azaz gain, urte hauetan beste motatako elikagaiak eskura izan ditugula ezin uka.

aht

Hala eta guztiz ere, ez dute zipitzik ikusten eta zeharo tematuta dabiltza Abiadura Handiko Trena eraiki asmoz. Urte haietan bezala, gaur egunean trenbide honek sekulako onurak ekarriko dizkigula diote, leloak bagina bezala. Ez dut ukatuko egitasmo basati honetan parte hartuko duten enpresek ez dutela onurarik jasoko euren patriketarako, pagotxa baita. Aldiz, herritar xumearentzat ez dut horrelakorik antzematen, toki batera hamar minutu lehenago heltzeak ez baitu inongo onurarik ekartzen.

Informazioa ezkutatzeaz gain, astakeria honen aurka mugitzen hasi direnak deabrutu egin dituzte. “Demokrata” petoenen kode liburuan agertzen den bezala, tximaluze madarikatu horiek akelarreak egiteko ohitura daukate eta ez dute gorbatarik erabiltzen gainera. Beraz, beltzez jantzitako egur banatzaile zitalak bidaltzen dituzte ea jainkoaren egia ikusteko gai izaten diren. Jainkoaren egia ez dakit, baina ziur nago batek baino gehiagok espetxeko patioak zapaldu beharko dituela.

Zin dagizuet urte hauetan ez dudala nere ilea luzatzen utzi, ezta gorbatarik jantzi ere. Hori bai, AHTren plana bidegabekeria hutsa dela iruditzen zait. Norbaitek Legazpirekin zer ikusirik ez duela esan dezake, baina Euskal Herri osoarekin lotura duelakoan nago. Zibilizazioaren aitzakipean edozer gauza egitea zilegia dela oldozten dutenei, guztiz oker daudela esango nieke. Gure arbasoek Ama Lurrarekin zeukaten lotura erabat deuseztatzea gure buruaren aurka joatea dela deritzot.

Gu baino aurreratuago dauden beste herrialde batzuetan ez dute mota honetako basakeriarik burutzen, garraio alternatiboei garrantzi itzela ematen baitiote. Ulergaitza egiten zait garraio publikoa erabat baztertuta edukitzea, bigarren mailako zerbait balitz bezala. Aldi berean, barregura ematen dit, Kiroldegiko txirringan egindako saioa egin ondoren, jendeak bere kotxe bikaina berriro hartzen duela ikustea. Alternatibak daudela ezin ukatu, geratzen zaigun gauza bakarra gure ohitura nazkagarriak aldatzea da, bai guretzat eta bai datozen belaunaldientzat askosaz onuragarriago gerta daitekeelako.

Arestian aipatu dudan herrialde horietan beste jokaera mota bat ere nagusitzen da. Bertan, erreferendumak egiteko usadio sanoa baitago. Hemen, ordea, kontrakoa gertatzen da, agintariek herriak esan dezakeenari beldur diotelako. Hamaika adibide aipa genitzake, baina tren madarikatu honena arras adierazgarria delakoan nago. Gure iritzi propioa edukitzeko gauza ez garela pentsa dezakete, botereak horrelako ondorioak baitakar. Horregatik, jainkoa izateari uzteko eskatuko nieke eta, behingoz, herriari hitza eman diezaiotela.

“Etika” eta “label demokratikoa” banatzen ibili beharrean, hobe lukete herriaren alde zintzoki lan egingo balute. Euskal Herriarengatik euren bizitza eman dutenen oroigarriak indarrez kendu eta txapelokerren lagunak izan nahi badute, nabarmena da oso jokaera horren zergatia, beraz, ez daitezela etorri ziria sartu nahian.

Hobea ala ez, gaurko errealitatea honelakoa da eta norberaren eskuan uzten dut kontzeptu egokian ipintzeko hautua. Hori bai, neuk Gladis eta Sotero aukeratzen ditut, ez baitut txapelokerrekin AHTren barruan bidaiatu nahi. Agian inozo samarra izan naiteke, baino nahiago dut txirringan barre batzuk egitea, aldamenean euren kargua betetzeagatik soldata jaisteko gai izan diren pertsona zintzoak bidaide gisa edukita.

Zutaz oroitu naiz berriro

2008/05/20 15:56
"Hegazti errariak pausatu dira leihoan / Argia ta itzala bereizten diren lekuan / Argia ta itzala leihoan pausatu dira / Hegazti errariak pausatu dira / Hegazti errariak..."

Kaixo Ane!!

Gu biok belaunaldi desberdineko partaideak izan arren, sarrera gisa erabili dudan Mikel Laboaren kanta hau zure gustukoa izango dela ziur naiz. Soberan dakit hizketalditxoa horrela hastea ez dela oso arrunta, baina gaurkoari kutsu berezia erantsi nahi izan diot, guztiz berezia sumatzen baitzaitut.

Zure amarentzat, zure ama izatea ohore handia izan den bezala, neretzat zure bizilaguna izatea antzeko zerbait izan dela ziurta diezazuket. Batek baino gehiagok burutik zeharo jota nagoela pentsa dezake baieztapen hori irakurri ondoren, baina urruntasun fisikoaz gain, azken hogeita bat hil hauetan oso gertu sumatu zaitudala ozenki aldarrikatu nahi dut.

Zure ate parean bizi den bikote honen bitartez, une oro nola aurkitzen zinen jakin izan dut. Zutaz hitz egiten zidatenean, egokitu zitzaizun bizi “zail” honetan zein apaltasunarekin jokatu izan duzun antzeman nezakeen eta, horregatik, zu maitatzen hasi nintzen ia ohartu gabe.

Honelako batean, eritetxera eraman zintuztela jakin izan nuen, bai eta ataka nahiko zailean aurkitzen zinela ere. Zorionez, ataka hartatik atera zinen garaile, hurrengoan zailagoa izango zela soberan jakin arren. Hala eta guztiz ere, zeharo gustura itzuli zinen “Saniko” txoko polit honetara, eguzkiaren printzak oso bereziak direlako bertan.

Trikutxetako korostia

Nahiz eta nere nahia ongietorria zuzenean zuri ematea izan, inposatutako urruntasun fisikoa onartu behar nuen. Baina zertxobait egin nezakeela alboratu ez nuenez, korapiloz osatutako eskumuturrekoa bidali nizun. Besteen bitartez adierazi nizun bezala, korapilo lokaitza energi positiboz blai eginda zihoan, beraz, nerekin hitz egin nahi izanez gero, nahikoa zenuen eskumuturrekoari begiratzearekin. Gure “osasun mentala” kolokan egon arren, elkarrekin hitz egiteko erabili dugun komunikazio-tresna guztion agerian jartzearen arrazoiarekin ados egongo zarelakoan nago.

Azken une arte eskumuturrean ipinita eraman zenuela jakin nuenean, nere baitan zuzpertutako ikara nolakoa izan zen egoki azaltzea ezinezkoa bihurtzen zait. Ataka zail horietan neure animoak edo hitz goxoak antzemango zenituela uste nahiko nukeen, ez inor baino gehiago izateko asmoz, zurekiko dudan maitasuna gertu nabarituko zenuela ziurtatu ahal izateko baizik.

Lerro hauetara ailegatu orduko, elkarrekin konpartitzen ditugun gai guztiak ikutuko dudala beldur egongo zara ziur asko, baina lasai egon zaitezke, batzuk guretzat gordeko baititugu. Badakit une honetan eskumuturrekorik gabe zaudela, baina hegazti erraria zarenez, txorien txioak zure berriak dakartzate.

Erraria izateak ez du galdua ibil zaitezkeela esan nahi, zuk nahi duzun txokoetara joateko dohaina duzula baizik. Beraz, txori bat neure leihoan pausatzen denean, bere begiradan zurea topatzen dut eta, zer esanik ez, bere kanta alaitsuak hemengo ingurune osoa betetzen duenean.

Aldi berean, argia eta itzala osagarriak direla ezin uka, bizitza eta heriotza diren bezala. Bi etapa hauen arteko jauzian aurrea hartu didazunez, bien artean garatu dugun komunikazio berezi honek bizirik iraungo duela sinistu nahi dut.

Ez galdetu zergatik lotzen zaitudan Mikel Laboaren kanta horrekin, baina nere kasete kaskarrean entzuten dudan aldi oro zure irudia dakarkit gogora. Kantu horrekin sendotasunetik haratago, bizitzeko erakutsi duzun grina eta jatortasuna islatzen dizkidala aitortu nahiko nuke.

Korostiko magaletik Aloñako magalera joan zarela jakin izan dudanean, Aketegiko kobazulora zenbat alditan joango zaren galdetu egin diot nere buruari. Ez litzaidake batere harrituko hainbat gauetan Mariren erratza zuretzat hartu eta Anbotora edo gustukoak dituzun tokietara bidaiatuko bazenu. Talaia paregabe honetatik Euskal Herriko liburu polit hartan dastatu nituen paisaia zoragarriak elkarrekin konpartitu ditzakegu, hamaika gaietaz hitz egiten dugun bitartean.

Adiskidetasuna soro bat gisa ulertzen dut, hau da, noizbehinka haziak erein behar dira gustukuak ditugun loreak sor daitezen. Gaurko lau lerro hauek eremu honetan kokatzen ditut, edozein omenaldi edo antzeko zelaietatik erabat urrun. Ez dakit helburu hau zenbateraino lortu dudan, baina arras gustura konpartitu dut tartetxo hau zurekin.

Agurtu baino lehen, etxe ondoko korostia dizdira berezia hartzen ari dela jakin izan dut. Hain polita dagoela entzun bezain laster, zutaz oroitu naiz berriro parkeko eserlekutik edo etxeko leihotik hain txikia ikusten zenuen zuhaitza handitzen ari baita.

Beno potxola, gaurkoz nahiko “aspertu” zaitudanez, hurrengoan kontu berriak azalduko dizkizut. Zauden tokian zoriontsua izango zarela jakinda, jaso ezazu besarkada goxo bat, maitasunez.

"Anaia Handia" guztiz erreala da

2008/04/23 06:50
Blog honetara inguratzen zaretenok gatibu batek aipa dezakeenaren bila etorriko zarete ziur aski. Bizitzaren arlo gehinetan gertatzen den antzera, komunikazio gune honetan egilearen etorburuak besteen aurreiritzia baldintza dezakeelakoan nago. Baieztapen horrekin ez dut hori txarra denik esan nahi, nere baitan dauden sentsazioak azaleratu besterik ez.

Arestian aipatu dudanak gaur egunean denborak duen balioarekin zuzenki lotuta egon daiteke. Hau da,ordenagailuaren aurrean esertzen zaretenean, hainbat informazio desberdin eskura duzuenez, berehala erabaki behar duzue nora jo. Errealitate horrek norberaren “autoestima” areagotu dezake, zeren hautuak erabat garbiak baitira. Neure kasuan, beste batzuek erabakitzen duten nere partez zer motatako hautuak eduki ditzakedan egunean zehar. Honen ondorioz, ordenagailuarekin ez dut lehiatzen, jakina, baina nere buruarekin liskar gordinak izaten ditut. Tira, gaurko sarrera “sasifilosofiko” honen ondoren, hamasei urte pasa hauetan egunero pairatu behar izan dudan inposaketa sibilinoa bezain gogorra deskribatzen saiatuko natzaizue.

Atxilotu nindutenean askatasuna galtzen nuela izan zen nere barnean somatu nuen lehendabizietariko sentzazioa. Berehala konturatu nintzen Korosti aldeko korrikaldiak edota maite dudan jendearekin konpartitu nitzakeen tarte goxoak bukatu zirela bolada baterako. Ondo dakizuenez, askatasuna “geruza” desberdinez osatutako zerbait da, beraz, sakonegi ez murgiltzearena ulertuko duzuelakoan nago. Aldiz, inoiz ezin izan nuen irudikatu ere egin intimitateak askatasunarekin lotura zuzena eduki zezakeenik. Baina benetan horrela dela ziurta diezazuket, atxilotua izan bezain laster intimitatea bat-batean ebatsi zidatelako. Urte guzti hauetan bere itzalaren zain egon arren, egunero lapurketa berri bat egiten didatela iruditzen zait.

Basanguleta azpiko pinudia

Euskal preso politikoak izateagatik gure komunikazio guztiak interbenituak ditugula gauza jakina izan arren, ez dakit jendeak dakien inposaketa horrek zahazki zer suposatzen duen. Astero bi gutun bakarrik idatzi ditzakegu, asti nahikoa behar dutelako bertan jartzen duguna irakurri ahal izateko. Gauza bera egiten dute jasotzen ditugun gutun guztiekin, hau da, banan-banan irakurtzen dituzte.

Teknologiak aurrera diohazen neurrian, dagoeneko ez digute kasetea mutur aurrean jartzen telefonoz hitz egiten dugunean, orain dela urtebete eskas arte egiten ziguten antzera. Sistema osoa informatizatuta dagoenez, onartuta ditugun telefono zenbakiak markatu bezain laister, elkarrizketa horretan esandako guztia grabatzen dute. Hainbat film ipar-amerikarretan ikusita izango duzuen bezala, astero berrogei minutuko bisitaldia gauzatu dezakegu kristalezko kaiola baten barruan. Lagunekin hitz egin ahal izateko, telefono antzeko gailua dugu eta, nola ez, hitz egindakoa grabatzen dute.

Hori guztia gutxi balitz, beste bira bat eman diote torlojuari eta familiarekin aurrez aurrekoan hitz egindakoa grabatzen hasi dira. Giza eskubideez hainbeste hitz egiten den garaiotan, “demokraziaren” izenean, eduki nezakeen intimitate apurra urratzen didate. Familiako kontuak edo nere semearekin guri dagokigun zerbaitez hitz egin nahi badut, beste batzuek arreta osoz entzun edo irakurri dutela baldintzarekin gauzatu beharko dut tarte hori.

Norbaitek maitasuna adierazi ahal izateko askatasun osoa dudala pentsa dezake, Guantanamon okerrago daudela esanez. Beste batzuek, pairatzen ari naizena guztiz merezita dudala esango dute. Bi iritzi talde horietakoak direnei, segundu bateko joku mantala egitea proposatuko nieke. Hau da, irudikatu dezatela euren seme-alabei edo bikotekideei azkeneko hamasei eta piko urteetan adierazitako maitasun keinu edo hizki guztiak grabatu dituztela.

Orwellek “1984” liburua idatzi zuenean, bere garaikideek erabat erotuta zegoela pentsatu zuten. Baina “Anaia Handia” guztiz erreala dela ozenki aldarrikatu nahi dut. Arestian aipatu dudanari espetxeko bazter guztiak kameraz josirik daudela eta nere ziegako atean dagoen zulotxotik edozein unean begira dezaketela gehitu behar diogu.

Hala eta guztiz, une batzuetan intimitate apurra badudala pentsa dezaket. Baina “gaixotasun” horren aurka sendabide aproposa dute, edozein unetan ziega osoa hankaz gora jartzen baitigute edo, patiora jaisterakoan, arakatzen gaituztelako aitzaki merkeena erabiliz.

Hori bai, orain arte ez zaie bururatu gure garunetan txip berezi bat edo antzeko zerbait jartzea. Zeinek daki!, hurrengo “demokrazikada” hortik etor daiteke, herri aske batean bizi nahi izatea “gaixotasun” kutsakorra izan daitekeelako. Bitartean, txoko honetan bizirik geratzen zaizkidan neuronen artean kulunkatu eta neure lagun batek esan zuena errepikatuz agurtuko naiz gaurzkoz: MAITE ZAITUZTET.

Blogosferako eroak

2008/03/18 07:38
Nire lehendabiziko idazkian aipatu nuen bezala, ez nekien nola bideratu neure gogoetak, ezta zer demontre zen blog bat ere. Beraz, nirekin egotera etortzen diren hainbat lagunei galdetu nien asmakizun berri hori zertan zetzan, beraiek argibide gehiago emango zidatelakoan. Nire harridurarako gehienek lelo aurpegia ipini zuten eta zertxobait esan zidatenak neu bezain galduta zeudela antzeman nuen. Hala eta guztiz ere, nire baitan hamaika zalantza eduki arren, aurrera jotzea erabaki nuen

Zalantza hauetan guztietan murgildurik nenbilanean, blogari izenburu bat ipini behar niola esan zidaten. Ez dakit zuentzat horrelako atakak nolakoak izango diren, baina une horretan neure burua erabat jokuz kanpo zegoela iruditu zitzaidan.

Izenburuaren kontuak zinemarekin, telebistarekin edo liburuak argitaratzen dituzten idazleekin lotu izan ditut betidanik. Beraz, eremu labainkorrean murgiltzen ari nintzelako sentsazioa nagusitu zen neure baitan, txarrerako edo onerako.

Dena den, sentsazio arraro horiek gainditu behar nituela erabaki nuen eta blogari zer motako izenburua jar niezaiokeen pentsatzen hasi nintzen. Gogoko dudan txokoa edo zerbait antzekoa izan behar zela garbi nuen, txoko horri kutsu pertsonala emateko asmoz.

Burmuinari astindu batzuk eman ondoren, Jentiletxerena guztiz egokia zela iruditu zitzaidan. Beharbada, Legazpin egongo da norbait izen honek duen txokoa non kokatzen den ez dakiena, baina gehiengo batek oso garbi jakingo du non dagoen.

Gure arbasoek “harri” horiek guztiak gune horretan pilatu bazituzten, zeozergatik izango zelakoan nago. Horren ondorioz, bertatik igaro naizen aldi bakoitzean nolabaiteko zirrara antzeman dut neure barnekaldean. Horren zergatia topatzea zaila egiten zait, beraz, nahiago dut ingurune horren berezitasunaz sinestea.

Urrats txiki hauek gauzatu ondoren, azken egun hauetan areagotu egin da interneterekiko dudan harridura. Hau da, abenduko Gidan Legazpin Blogosfera bat dagoela irakurri bezain laster, eztarrian nolabaiteko korapiloa sortu zaidala ezin uka.

Blogosfera horretan agertzen diren edukiak ikusteke ditudanez, ezinezkoa zait nolakoak diren zuzenki aipatzea. Hori bai, orain arte paper aurrean idaztera jartzen nintzenean somatzen nuen “bakardadea” bat-batean desagertu egin dela esango nuke. Eta ez pentsa arestian aipatu dudana eduki dezakedan irakurle kopuruarengatik esaten dudala, nire herrian, gutxienez, beste bost “ero” gehiago daudela antzemateko abagunea izan dudalako baizik. Beraz, gaurkoan “auzokide” hauekin zertxobait egotea gustatuko litzaidake. Errealitatean ezinezkoa denez, ordenagailuaren pantailaren aurrean eserita nagoela irudikatuko dut eta interaktibitatearen unibertsoan murgilduko naiz.

Sagua zapaldu bezain laster, “Baemenzan” blogarekin topo egin dut. Horren egilea zein den irakurri orduko, bertan agertuko dena zeharo interesgarria izango dela ziur nago. Herri oroimena erabat beharrezkoa delakoan nago, beraz, Joxeluis jarrai ezazu oroimen hori elikatzen. Ibilbide horri jarraituz, bat-batean oso ezagunak egiten zaizkidan marrazkiak ikusi ditut. “Ene Bada” garaietatik urte batzuk igaro diren arren, Josemak duen sormena ez dela agortu gauza nabaria da. Bizi garen gizarte zibil honetan parre egitea funtsezkoa dela uste dut, beraz, komikigile izateari ez laga Azpeitia jauna.

Keinuak” irriparrak bezain garrantzitsuak direnez, Gurutzeren eta Errikarteren bloga erabat originala dela iruditzen zait, ikusleak bere ondorioak atera dezakeelako begiratzen duen irudi bakoitzetik. Zalantza dut irudi batek mila hitz baino gehiagoko balioa duen ala ez, baina irudiaren bitartez primeran hitz egin dezakezuela ukaezina da.

Herrian hamaika ekitaldi desberdin antolatzeaz gain, Legazpiko “Gazte Asanbladak” auzo berezi horretan azaltzeko gauzak dituela ikusteko parada izan dut. Urtemuga berezia ospatzen ari zaretenez, ZORIONAK bidaltzea nahiko nizueke eta urte askorako izan dadila. Suhiltzailearen semea izan arren, “Subeltza” izenburua nahiko erakargarria suertatu zait. Bertako partaidea musika kolektiboa dela jakin dudanean, Motxorrisimoren mugida etorri zait gogora. Baina, tira, urte batzuk igaro dira garai hartatik hona eta, abagunea aprobetxatuz, Elbereth taldeko musikariak zoriondu nahiko nituzke argitaratu duen CDa nahiko ona iruditu baitzait.

“Auzoko” partaideak zeintzuk diren eta norberak bere lorategia nola duen apainduta ikusi ondoren, heterogenoetasuna zeharo aberasgarria suerta daitekeelakoan nago. Beste aldetik, “auzokide” guztiak gazteon artean kokatzen dira, nahiz eta belaunaldi desberdinetakoak izan. Kasualitate hutsa izan daiteke, ea epe motzean beste belaunaldikoak ere “auzo” honetara inguratzen diren.

Oker ez banago hil honetan Nafarroa kaleko bizilagunek bazkaria izango dute, euren “labela” aldarrikatuz. Ospakizun horiek primeran daudelakoan nago, are gehiago gaurko gizartean norberekeria nola nagusitzen ari den kontuan edukiz gero.

Ez dakit blogarien arteko ospakizunak nolakoak izaten diren, baina birtualtasunaren eremutik haratago gauzatuko direla irudikatu nahiko nuke, mahai on batek duen xarma nabarmena baita.

Blogosfera biosfera baino gardenago egon dadin, arazo existentzial hauek “auzoko” batzarrean eztabaidatu beharko ditugu egunen batean. Edo agian, blogen arteko independentzi honi eutsi egin beharko diogu, Bakuninen jarraitzaile sutsuak izango bagina bezala.

URTEBERRI ON JENTIL GUZTIENTZAT!!!

(Idatzi hau, bistan denez, iazkoa da, baina ezin izan nuen lehenago argitaratu)

Besarkada handi bat zuen elkartasunagatik

2008/03/05 18:55
Azkeneko “hizketalditxoan” jentil guztientzat Urteberri On opatuz bukatu nituen neure gogoetak, iazko urtea neretzat zein gaizki bukatuko zen sumatu gabe. Batzuk norberaren patua idatzita dagoela diote, baina baieztapen hori nahiko eztabaidagarria dela uste dut. Ondo dakizuenez, erasoa izan nuen eta, gaurkoan, pasarte horretaz arituko naiz, zuen baimenarekin.

Beste ezer aipatu aurretik, elkartasuna adierazi didazuenei zintzoki eskertu nahi dizuet izan duzuen jarreragatik. Une zail horietan horrelako berotasuna jasotzea zenbateraino eskertzen den azaltzea ezinezkoa da, baina ziur egon zaitezkete izugarria izan zela neure baitan antzeman nuena. Banan banan eskertzea ezinezkoa denez, jaso itzazue guztiek besarkada handi bat.

Suposatuko duzuen bezala, espetxeratuta daramadan urte guzti hauetan hamaika borroka ikusteko aukera izan dut egon naizen patio desberdinetan. Borroka horiek gertutik ikusi arren, beste espazio batean gertatzen ari zirela iruditzen zitzaidan, preso arrunten asteko kontuak zirelako. Beraz, ez nuen sekula santan irudikatu ere egin, egun batean neri antzeko zerbait gertatuko zitzaidala eta, are gutxiago, besterik gabe erasotua izango nintzela.

Agerian geratu da erabat oker nengoela, nahiz eta batzuetan hau dena amesgaizto bat izan dela iruditu. Benetan horrela izatea gustatuko litzaidake, baina matrailezurrean dudan orbainak benetakoa izan dela adierazten du. Arrasto horrez gain, bi besoetan orbain txikiagoak ere baditut, erasotzailea gogoz eta amorruz aritu baitzen.

Goiz horretan neure seme Enekorekin telefonoz hitz egiten aritu nintzen. Urbiatik Aizkorrirako bidean harrapatu nuen. Berarekin hitz egitean, txoko horietan jotzen zuen haizea, txakurraren zaunka eta Enekoren deskribapenak barru barruan sentitzen nituen. Horri esker patio madarikatu honetatik ihes egitea lortu nuelakoan nago, sentzazio paregabeetan erabat murgilduta bainenbilen.

  Askiola, barrenean Aratz

 

Horrelakoetan, nahiago izaten dut bakarrik egotea, eta hala nenbilen eguzkipean. Paretara ailegatu bezain laister, itzulia ematen hasi nintzen, baina ezin izan nuen burutu, bat batean sekulako kolpea nabaritu bainuen. Kolpe horren ondorioz, lurrera erori nintzen eta une horretan konturatu nintzen zer demontre gertatzen ari zen. Berehala, ahal izan nuen moduan, estali nituen nere gorputzaren gune arriskutsuenak, bizirauteko senaz bultzaturik. Erasoaldi osoak lau segundu iraun zuela esan zidaten, baina neretzat tarte amaigabea bihurtu zen. Anabasa guztia bukatu ondoren, ahotik sekulako odol-jarioa neukala ikusi nuen, odol hori nondik irteten zuen zehazki jakin gabe. Eritegira ninderamatenean gero eta ahulagoa nengoela sumatzen nuen eta nere burutik ideia txarrenak igaro ziren. Itxasoren eta Enekoren irudiak etorri zitzaizkidan gogora, eta horrek egoera zail horri aurre egiteko kemena eman zidan. Ondoren, eritetxerako bidaia kaxkarra, txakurren aldetik jasotako tratu zitala, eritetxeko langileen abegikortasuna eta abar luze bat gogoratzen ditut. Azalpen zehatza egitea luzeegia izango litzateke, erasoa eguerdiko ordubatean gertatu baitzen eta gaueko 9:30ean heldu nintzelako espetxera berriro. Zortzi ordu eta erdi horietan eskuburdinez lotuta eduki ninduten denbora osoan, piura horrekin balentriaren bat egingo nuen beldurrez edo.

Espetxera itzuli nintzenean, etxera telefonoz hots egin ala ez erabaki behar izan nuen, gau horretan familia osoa afaltzera elkartuko zela jakinda. Kanpotik ezer jakin aurretik, neure ahotik entzutea egokiagoa zela erabaki nuen azkenean. Horregatik, etxekoekin hitz egin eta nahiko ondo nengoela azaldu nien.

Gau horretan ezin izan nuen lorik egin, kolpeen ondorioz gorputza zeharo minberatuta neukalako. Horrez gain, gertatutakoaren zergatia bilatzen saiatzen nintzen, erasotzailearekin ez bainuen inolako harremanik eduki. Hurrengo goizean, patiora jaitsitakoan, txapelokerren semea zela jakin izan nuen. Halaber, ni erasotu ondoren, modulu horretan zeuden beste euskal preso politiko guztiengana ere jo zuela jakin izan nuen. Zorionez, haiengana aurrez aurre jo zuen eta euren burua defendatzeko aukera izan zuten.

Erasoaren erruduna erasotzailea bera izan arren, Espainiako komunikabideek Euskal Herriaren aurka daramaten jarrera intoxikatzaileak zerikusirik ere badu. Garai batean “¡A por ellos!” ozenki aldarrikatu zuten eta, harrezkero bide horri ekin diote. Norbaitek errealitatea puztutzen ari naizela pentsa dezake, baina hemengo egunkariak, erasoaren berria eman zuenean, gertaera horren zergatia hiru balizkoetan kokatzen zuen: neu estorsionatzaile bat nintzela, lehena; bigarrena, une oro euskal preso politikoa naizela barrez aldarrikatzen nuela patioan zehar; eta, hirugarrena, erasotzailea txapelokerren familiakoa zela. Zergatia oso garbi zegoen arren, nitaz eman nahi zuten irudia gertatutakoa justifikatzeko asmoz emana zegoela dirudi.

Ildo berean, 2004ko martxoaren 11n gertatutakoa ekarri behar dut gogora. Egun haietan euskaldunak gertakari latz haiekin zer ikusirik ez genuela soberan jakin arren, hainbat komunikabideek eta politikoek gure aurka jo zuten. Espetxe honetan funtzionario batzuk preso arruntak gure aurka xaxatzen aritu ziren, hiltzaile nazkagarriak ginela esanez. Une gogorrak igaro arren, zorionez ez zen inongo ezbeharrik gertatu, baina gure aurka ereindako herra-haziak fruituak eman dituztela ezin uka.

Horren ondorioz, Euskal Presoak Euskal Herriratzea edo estatus politikoa onartu behar digutela aldarrikatzen dugunean, dagozkigun eskubideak eskatzen ari garela gauza nabaria da. Alde batetik, euren legean agertzen dena bete dezatela, hau da, gure etxetik gertuen dagoen espetxean egotea. Horrela izanda, gure senideek eta lagunek ez lukete astero euren bizitza arriskuan jarri behar, errepideetan hainbat kilometro egiteak sekulako arriskua dakarrelako. Bestetik, inongo harrokeriarik gabe, baina euskal preso politikoak ez dugu preso arruntekin zer ikusirik. Ez dut uste beharrezkoa denik desberdintasun horiek non diren azaltzea, baina beste egun batean arituko gara lasaiago gai horretaz.

Oro har, erabat osatuta nagoela esango dizuet, nahiz eta noizbehinka aldamenean lehen ez zeuden “mamu” batzuk ntzeman. Adituek diotenez, horrelakoak gertatzea guztiz normala da. Beraz, lasaitasunez hartuko dut ahal dudan neurrian, eguneroko normaltasunera itzultzeko asmoz.

Zuekin hitz egitea oso ondo etorri zaidala aitortu beharrean nago. Zuengandik jaso dudanaren zati bat zuek ere jasotzea lortzen badut, askosaz gusturago geratuko nintzateke, elkar trukaketa honetan, gure arteko loturek bizirik dirautela azalean geratuko liratekeelako. Beraz, gaizki esanak barkatu eta ondo esanak zuek erabaki, kontuan hartu ala ez.

 

Euskaldun bat gamelu gainean

2007/11/20 15:41
Txikitandik gauza bera entzun izan dut beti, hau da, euskaldunen sorlekua zein den ez dakigula. Ordutik hona, baina, teori desberdinak entzun ditut eta bakoitza arrazoi sakonez lagunduta.

Alde batetik, gure asabak Kaukaso ingurutik etorriak zirela defendatzen dute hainbat adituk. Ingurune hartan zer-nolako hotza egiten duen kontuan izanez gero, ez nukeen ezta irudikatu nahi nola moldatu beharko ziren gauetan lo egiteko garaian.

Bestetik, Afrikako iparraldean kokatuak izan dira gure arbasoen urratsak. Horko giroa askozaz atseginagoa iruditu arren, euskaldun bat gamelu gainean nola demontre moldatuko zen irudikatzea nahiko zaila suertatzen zait. Astoekin izan dugun harremana askozaz ezagunagoa denez, fideltasun ezaren kutsua antzematen nion teoria honi.

Hausnarketa sakon hauetan murgildurik nenbilela, liburu mardul bat heldu zen nere eskuetara eta, bertan, beste teori berri batekin topo egin nuen. Filologo eta antropologo gisa hutsaren hurrengoa naizenez, bertan agertzen diren datuak zenbateraino zuzenak diren ziurtatzen ez naiz ausartzen, baina interesgarriak direla ezin uka.

Rivero-Meneses Valladoliden jaiotako filologoa da teori honen egilea. Nahiz eta bertan agertzen dena gaur arte oihartzun handirik ez izan, aditu honek hogeita hiru urte daramatza ikuspuntu berri hau defendatuz. Denbora tarte horretan, hainbat datu topa ditu, non euskaldunak gaur bertan dauden tokian betidanik egon direla baieztatzen den. Liburua irakurtzen nindoan heinean, bertan agertzen ziren iruzkinak erabat logikoak iruditzen zitzaizkidan. Hala eta guztiz ere, behin eta berriro irakurri behar izan ditut, bapatean, betidanik bertsio ofizial gisa ezagutu dudana hankaz gora jartzen baitzuen.

Gaztelau honen hausnarketak zuzenak balira, hainbat alditan aldarrikatu duguna guztiz zuzena dela agerian geratuko litzateke. Hau da, euskara dela gaur egunean Europa eremuan birizik jarraitzen duen hizkuntza zaharrenetariko bat. Eta ez hau bakarrik, gaztelania euskaratik sortutako hizkuntza izan daitekeela, batzuentzat horrelakorik onartzea guztiz ezinezkoa bada ere.

Egun hauetan Errege Borboiarrak Afrika aldean zer motatako antzerkia egiten ari diren kontuan izanez gero, arestian aipatu dudana normaltasun osoz onartuko luketela nahiko zaila delakoan nago.

Ikuspegi normal batetik begiratuta, frogek adierazten dutena onartzea logikoena izango litzateke. Baina guztiok ondo dakigu alor honetan logikak zer ikusi gutxi duela, aditu ofizialek Nafarroako erreinua Gaztelako erreinuarekin bere borondatez batu zela defenditzen baitute.

Honela ulertuko nukeen Rivero-Menesesek defenditzen duenari buruz ezer ez entzutearena, gaurko komunikabideek zeregin zehatz bat dutelako. Hau da, herriaren alienazioa lortu ahal izateko dituzten baliabide guztien erabilpen zorrotza.

Dena den, Madrilgo gordeak honela jokatzea guztiz logikoa dela iruditzen zait, euren hegemonia jokoan egon daitekeelako. Aldiz, Euskal Herriko agintariak ezikusiarena egitearena, ez zait hain normala iruditzen. Aurkikuntza honek duen eduki politikotik haratago, Atapuercan topatu dutenarekin parekatuta egon daitekeela uste baitut. Ez bakarrik euskaldunen sorlekua non kokatua dagoen zehazten delako, homo-sapiens modernoen sorlekua bertan kokatzen delako ere.

Hau benetan honela dela frogatzeko asmoz, Kantauri eremuan aurkitutako hainbat aztarna mahai gainean ipintzen ditu eta beste hizkuntzen hausnarketa filologiko sakona ere egiten du. Datu horiek guztiak hemen bertan azaltzea amaigabea izango zenez, aditu honek esaten duenari buruz begirada bat luzatzea animatuko zintuzketet. Interneten bere izena idatzi bezain laster, dituen teoriak bertan agertuko direlakoan nago.

Hori bai, hainbat ikertzailekin gertatu den antzera, honek esaten duena oihartzun zabala edukitzen ari da anglosajoien arten. Herrialde horietan kaleratzen diren aldizkari zientifiko ospetsuetan, Rivero-Mesesek defendatzen dituen teoriak lehendabiziko orrialdeetan agertu baitira. Aldi berean, hango ikertzaile batzuek bat egiten dute teoria horiekin eta datozen urteetan zenbateraino indartuko diren ikusteke dago.

Egiaren balioaz hainbeste hitz egiten den garai hauetan, norabide honetara hausnarketak bideratzea ondo legokeelakoan nago. Hala eta guztiz ere, gaztelau honek lan egiten duen baldintzetan aritzea txapela kentzeko modukoa dela uste dut, “ero” txartela baitarama bizkarrean itsatsita.

Copernicoz gauza bera esaten zuten eta guztiok dakigu nola bukatu zituen bere egunak. Ikertzaile honekin gauza bera ez gertatzea espero dut, nahiz eta ofizialtasunaren txilindroia indartsua izan.

Ez dakit egun batean euskarari dagokion miresmena nagusituko ote den, hainbatek astokiloen hizkera izaten darraiela uste baitute. Zorionez, esparru desberdinetan sekulako urratsak ematen ari dira eta inork ez dit ukatuko hizkuntza zahar honek duen xarma berezia.

 

Euskara da euskal presoei geratzen zaigun errepublika independiente bakarra

2007/11/09 15:49
Ez pentsa Amazonaseko bazter galdu batean nagoela... baina ostatu hauetan gaudenontzat interneteko web-orria eta bloga bezalako kontzeptuak erabat arrotzak egiten zaizkigu. Beraz, ez daukat oso garbi nola garatu behar dudan gaurko idazki hau, bat-batean internauta bilakatzearena zertxobait arraroa egiten zaidalako. Badakit ez duela zer ikusirik astronauta izatearekin, baina une honetan sentsazio berberak eragiten dizkidate bi kontzeptu horiek.
Ene bada! irakurtzen nuenean, arreta osoz begiratzen nituen orri horietan agertzen ziren berri guztiak, Legazpin gertatzen ziren hainbat gauzez jabetzen bainintzen. Horren ondorioz, Ene bada!-ren desagerpena sekulako ezustea izan zen niretzat.

Zorionez, “ero” batzuk elkartu zineten berriro eta, egun batean, Artajorran-en lehendabiziko alea heldu zen nire eskuetara. Logikoa denez, bai diseinuan, bai edukian nolabaiteko aldaketak nabaritu nituen. Dena den, garai bateko ohiturak berreskuratu eta, berriro, herriko berriak neureganatu nituen.

Umea koskortzen den bezala, Artajorrangileak bide berriak jorratu behar zenituztela erabaki zenuten eta ZingiZango egitasmoa errealitate bihurtu duzue. Abagune berrietara egokitzearena guztiz logikoa da, nahiz eta neure kasuan “kaltetua” suertatu, ezin baitut komunikazio gune berri honetan murgildu.

Arestian aipatu dudana ez nuke nahiko inork txartzat hartzea, errealitate baten isla baizik. Horregatik, legazpiar orori bertan parte hartzera animatzea gustatuko litzaidake, euskararen biziraupena gure eskuetan dagoelako.

Che-ren irudia guztiz internazionala bihurtu zen bezala, gure herrian Gabinoren eta Gariren fotokonposaketarekin antzeko zerbait gertatu zelakoan nago. Bertan agertzen zena erabat zuzena dela uste dut “euskara baita euskaldun egiten gaituena”. Norberak euskararekin harreman mota desberdinak izan dituela esan genezake, aro guztiak ez baitira berdinak. Hori bai, hizkuntza bakoitzak bere unibertsoa du eta, arlo honetan, belaunaldi desberdineko euskaldunak antzeko bizipenak izan ditugula iruditzen zait.


Nire kide batek idatzi zuen bezala, euskara da euskal presoei geratzen zaigun errepublika independiente bakarra. Ingurune arrotz honetan, euskara erabiltzen dugun aldi bakoitzean, gure arbasoek zapaltzaile guztien aurrean euskararekiko erakutsi zuten atxikimendu bera gauzatzen ari garelakoan nago. Honen ondorioz, euskaraz idatzitako liburua irakurtzen dudanean, nire kideekin, lagunekin edo familiarekin euskaraz hitz egiten dudanean eta lau lerro hauek idazten ari naizen une honetan, espetxetik at nagoela sentsazioa dut. Hau da, gune independiente honetan murgilduta nabil, nahiz eta batzuk horrelakorik izatea ezinezkoa dela uste.

Hor kanpoan antzeko zerbait gertatzen dela iruditzen zait. ETB-1, Euskadi Irratia, Berria, Argia, Elhuyar, Ikastolak, Hitza eta hainbeste argitalpen euskaldun egon arren, guztiok dakigu gure hizkuntzaren etorkizuna ez dagoela erabat ziurtatuta. Beraz, euskaraz bizi ahal izateko burutzen dituzuen eginahal guztiak, gune independiente honen aldarrikapenean bihurtzen direla uste dut.

Ez nuke politikaren bide nahasietan erori nahiko, baina espainolek eta frantsesek gure hizkuntzarekiko daramaten jarrera ezezkorra guztiz nabarmena da. Bai irakaskuntza alorrean, bai euren telebistetan erabiltzen dituzten edukietan erdara da “benetako” hizkuntza bakarra.

Baina, tira, euskaldun guztion artean gure hizkuntzak behar duen bultzada emateko gai izango garela sinetsi nahi dut. Hainbat jende sekulako lana egiten ari baita benetan horrela izan dadin, eta guztion esku dago norabide horretan zerbait egitearena.

Beraz, neure animo guztiak ZingiZango-ko partaide guztientzat, egiten ari zareten lana guztiz funtsezkoa baita. Bere burua euskaldun jotzen duen orori, ahal den guztietan errepublika independiente honetan murgil dezala animatuko nioke.

Ez dakit internauta edo astronauta izatera heldu naizen, baina euskararen unibertsoko izarrak distiratsuagoak daudela iruditu zait. Azken finean, euskaldunen eskuan baitago hau benetan honela izan dadin.