1940. urteko uztailaren hemezortzia
Uztailaren hemezortzigarrena "jai handia" izan zen diktadurak iraun zuen 40 urtetan, faxisten altxamenduaren egun seinalatua izan zelako. Legazpiarrak ere ospatzera derrigortuta zeuden, a zer erremedio! Altxamenduaren 4. urteurrenean Patrizio Etxeberriak ("El capitán de la industria vasca", gerra garaian) lantegiko 800 langile Urbasara gonbidatu zituen.
Egun "gogoangarri" hartako argazkiak badira han eta hemen, langile guztiak mahaian eserita ikusten direnak. Guztien aurrean Patrizio Etxeberria ikus daiteke, elizako jerarkiarekin (zeintzuk diren ez dakigu). Eta atzean, ikusteko moduko bandera espainola Francoren irudiarekin.

Hona hemen aurre-aurrean zeudenak. Ezkerretik lehenengoa, "Nausie".

Legazpiar askok ez dakiena, ordea, zera da: altxamendu zital hark Legazpiko dozenaka bizilagun hil zituela, ehunka lagunek herria utziarazi zuela eta asko eta asko, harengatik, espetxeratuak eta lan gogorretera zigortuak izan zirela, besteak beste. "Urbasako festa"-k testuinguru hori ere bazuen.
faxista
Hildakoak, espetxeratuak, ihes egin behar izan zutenak, zigortuak ez al ziren legazpiarrak?